Snuffelfiets Junior
Basisschoolleerlingen meten luchtkwaliteit
- Wanneer is de lucht gezond en wanneer ongezond? Hoe meet je dat?
- En hoe gezond is de lucht rondom jouw school?
- Wat is het effect van de luchtkwaliteit op je longen en hoe werken je longen eigenlijk?
- Wat kan ik/mijn ouders of de school doen om de luchtkwaliteit te verbeteren?
Dit zijn vragen waar kinderen tijdens het project Snuffelfiets Junior mee aan de slag gaan.
Teveel fijnstof in lucht zorgt voor een slechte luchtkwaliteit. Volgens berekeningen van het RIVM is door alleen al de hoeveelheid fijnstof in de lucht de levensverwachting van een Nederlander gemiddeld 8-10 maanden korter. Daarom is het belangrijk dat leerlingen op de basisschool onderzoek doen naar luchtkwaliteit met de snuffelfiets. Hierdoor leren de kinderen hoe luchtvervuiling ontstaat, wat het effect ervan is op je longen en wat je er tegen kunt doen.
Met het onderzoek dat ze uitvoeren helpen kinderen door heel Nederland het RIVM met data verzamelen van fijnstof in de lucht.
Bekijk het filmpje hierboven voor een indruk van het project en luister naar de ervaringen van de leerlingen van basisschool ’t Anker in Amersfoort.
Lespakket
Het project Snuffelfiets Junior bestaat uit een lesprogramma over luchtkwaliteit met 10 snuffelfietssensoren. Het materiaal is geschikt voor kinderen van de bovenbouw van de basisschool (groep 6, 7 en 8).
Tijdens drie lesdelen leren de kinderen veel over gezonde lucht en vieze lucht, de werking van de longen, meten ze de luchtkwaliteit op de snuffelfiets en met fijnstofvangers, en ontdekken zij hoe ze zelf kunnen bijdragen aan gezonde lucht.
Lesmateriaal
- Werkbladen voor leerlingen
- Docentenhandleiding
- Powerpoint (eventueel te gebruiken tijdens de les)
Werking van de sensor
- Technische handleiding snuffelfiets (pdf)
- Sodaq Air troubleshooter (pdf) met tips als je problemen ervaart met je Sodaq Air.
Achtergrondinformatie
- Voor meer lesmateriaal over de werking van longen ga naar de website van Healty Lungs for Life en scrol naar de beneden naar Dutch Resources voor het Nederlandstalige lesmateriaal.
- Bekijk de website van Atlas leefomgeving voor achtergrondinformatie over fijnstof, bronnen en gezondheidseffecten.
- Bekijk dit filmpje over luchtkwaliteit van NOS op 3 (14 min.).
- Bekijk de website van Longfonds voor meer informatie over gezonde lucht en rookvrij leven, longziekten en longonderzoek.
- Bekijk deze websites van het RIVM voor meer informatie over fijnstof en over de gezondheidseffecten van fijnstof.
Poster en flyers
- Met de poster kun je op school laten zien dat jullie meedoen aan het project Snuffelfiets Junior.
- De flyer kun je meegeven aan de leerlingen om thuis te laten zien of deel een link in een nieuwsbrief.
- Met deze ouderbrief kun je ouders informeren over het project. De brief kan worden gedownload en worden aangepast.
Wat is de snuffelfiets?
De snuffelfiets is een hypermoderne fijnstofsensor die op de fiets kan worden gemonteerd en tijdens het fietsen allerlei fijnstofdeeltjes in de lucht meet, zoals roetdeeltjes en uitlaatgassen. Hoe meer fijnstof in de lucht, hoe viezer en ongezonder de lucht is. De leerlingen krijgen tijdens het fietsen directe feedback over hoeveel fijnstof er wordt gemeten door middel van een ledlampje.
De sensor kost €275,- (inclusief 1 jaar connectiviteitskosten). De sensoren zijn in combinatie met een samenwerkingspakket te bestellen door scholen of NDE-centra/gemeenten/provincies bij GLOBE Nederland. Hieronder lees je hoe dat werkt.
Bekijk je resultaten
In de klas kunnen de leerlingen de resultaten van hun gefietste route bekijken via www.knowyourair.net.
Fiets je dezelfde route op verschillende dagen, dan kan je de resultaten met behulp van de kaart goed vergelijken. En misschien ondek je wel een fijnstofbron bij jou in de buurt.
Longspecialist in de klas
Dankzij de samenwerking met Longfonds kan een longspecialist een gastles geven in de klas. Tijdens de gastles komt aan bod hoe de longen werken en wat het effect is van luchtvervuiling op je longen.
Heb je interesse? Wees er op tijd bij en mail Longfonds via gezondleven@longfonds.nl.
De leerlingen mogen alles wat ze willen weten over longen en luchtkwaliteit vragen aan de longspecialisten. Zo waren leerlingen tijdens een gastles bijv. nieuwsgierig of je met één long kunt leven, of het drinken van energy drinks slecht is voor je longen, of elektrische auto’s beter zijn voor de gezondheid dan ‘gewone’ brandstofauto’s en of vuurwerk slecht is voor de lucht. Ook komen de thema’s roken en vapen vaak aan bod.
Ervaring van docenten
Kevin van den Essenburg
leerkracht groep 7
Basisschool ’t Anker
“Het project leert kinderen kritisch te kijken naar de wereld en daarin zelf keuzes te maken. Ik merk tijdens dit Snuffelfietsproject ook weer dat leerstof voor kinderen meer gaat leven als ze er zelf meteen actief mee aan de slag gaan.”
Judith Uitgeest
leerkracht groep 8
Binnenmeer Uitgeest
“We hebben met de klas de snuffelfietsactiviteit als leerzaam en leuk ervaren! De kinderen waren enthousiast, het fietsen was ontspannen en gezellig en de data interessant. Na de eerste keer merkte ik dat de kinderen allerlei hypothese aan het stellen waren. ‘Zou het komen door de mist?’. En ze waren direct nieuwsgierig naar wat ze de week erna zouden meten. Een geslaagd project!”
MEEDOEN MET SNUFFELFIETS JUNIOR
Interesse om deel te nemen? Wij werken graag samen met natuur- en duurzaamheidseducatie centra (NDE/NME) bij de uitvoering van dit project, waarbij 10 sensoren in de vorm van een leskist worden aangeboden bij diverse basisscholen.
- Ben je een basisschool en wil je deelnemen?
- Ben je een gemeente/provincie/omgevingsdienst en wil je dat scholen in de regio deelnemen?
- Ben je een NME/NDE centrum en wil je deelnemen met een leskist?
Neem contact op met dorien@globenederland.nl en dan bespreken we de mogelijkheden.
Leerlingen op snuffelfiets geïnterviewd door RTL Nieuws
RTL Nieuws was op bezoek bij basisschool ’t Anker in het kader van een item over het koppelen van luchtkwaliteitsdata aan patientendossiers. In het RTL-item zijn de leerlingen te zien op de snuffelfiets.
Luchtkwaliteit in patiëntendossiers
Het Amsterdam UMC is het eerste ziekenhuis in de Europese Unie dat luchtkwaliteitsdata koppelt aan de postcode van patiënten. Kinderarts Berber Kapitein vertelt: ‘Kinderen worden vanaf hele jonge leeftijd al blootgesteld aan hoge waarden van luchtvervuiling. Uit een vragenlijst blijkt dat 8 van de 10 kinderartsen zich zorgen maken over de gevolgen van luchtvervuiling voor hun patiënten. Door luchtkwaliteitsdata toe te voegen aan dossiers, hopen wij patiënten beter voor te lichten over de risico’s van luchtvervuiling.’
Eén op de 6 kinderen met astma krijgt dit door luchtvervuiling.
GLOBE Nederland en Longfonds werken daarom samen in dit project om zo veel mogelijk leerlingen en hun ouders bewust te maken van het belang van gezonde lucht.
Het project Snuffelfiets Junior is ontstaan uit een samenwerking tussen Longfonds, de provincie Utrecht en Vereniging GDO met partner SME. Ook het RIVM, Samen Meten Utrecht, de Open Universiteit en basisschool ’t Anker hebben meegedacht. GLOBE Nederland houdt zich bezig met de doorontwikkeling.
Samen maken we ons sterk voor gezonde lucht voor kinderen.
